Stopnie Kryptowe
Wśród wielu wyższych stopni opowiadających legendę masońską o Świątyni Salomona znajdują się Stopnie Kryptowe, znane również pod nazwą Królewskich i Wybranych Mistrzów. Stopnie Kryptowe są pochodzenia amerykańskiego i stanowią dziś trzecią część Rytu York, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Kanadzie. Ale później rozprzestrzeniły się w Anglii i Szkocji, niezależnie od Rytu York. Jakie jest pochodzenie Stopni Kryptowych ? Jakie legendy nam przekazują? I czy te Stopnie Kryptowe mają związek z innymi wyższymi stopniami masońskimi ? Wyruszmy na odkrycie tych stopni, dość mało znanych w Europie kontynentalnej.
Pochodzenie i historia Stopni Kryptowych
Stopnie Kryptowe ukształtowały się w system trzech stopni (Królewski Mistrz, Wybrany Mistrz i Super-Doskonały Mistrz) dopiero w XIX wieku, ale dwa z nich (Królewski Mistrz i Wybrany Mistrz) zapuszczają swoje korzenie w wyższych stopniach, które rozprzestrzeniły się w Nowym Świecie w następstwie przygody Étienne'a Morina, która miała dać początek Rytowi Szkockiemu Dawnemu i Uznanemu. Trzeci, Super-Doskonały Mistrz, wydaje się być pochodzenia amerykańskiego (być może nie wcześniej niż w 1817 r.) i nie ma odpowiednika w dawnych wyższych stopniach.
Królewski Mistrz rozwinął się w Nowym Jorku około 1810 r., pod wpływem Thomasa Lowndsa (1762-1825), kupca i piekarza, który przekwalifikował się na działalność charytatywną (został Nadinspektorem Hospicjum w Nowym Jorku). Wybrany Mistrz był kultywowany w Baltimore, gdzie niejaki Philipp Eckel miał założyć Wielką Radę Wybranych Mistrzów w 1792 r. I to Jeremy Ladd Cross (1783-1860), dość utalentowany samouk, ale czasami określany mianem szarlatana, połączył te dwa stopnie w jeden system około 1817-1818 r. i dodał do nich stopień Super-Doskonałego Mistrza, którego niektórzy uważają za autora.
W 1871 r. Wielka Rada Nowego Jorku Królewskich i Wybranych Mistrzów wydała patent, dzięki któremu w 1873 r. założono Wielką Radę dla Anglii i Walii. Podczas gdy gałąź amerykańska została włączona do Rytu York, gałąź angielska ukonstytuowała się w niezależny zakon, pod patronatem Wielkiej Loży Masonerii Mark (Mark Masonry). Do trzech stopni przybyłych z Ameryki Anglicy dodali czwarty, Bardzo Doskonałego Mistrza, który w Ameryce i Szkocji jest nadawany w Kapitule Royal Arch.
System zakorzenił się w Szkocji w 1877 r., ale jest tam praktykowany w sposób, który różni się zarówno od modelu amerykańskiego, jak i wersji angielskiej: Zakon Królewskich i Wybranych Mistrzów Szkocji nadaje tylko dwa pierwsze stopnie, Wybranego Mistrza i Królewskiego Mistrza. I podlega Najwyższej Wielkiej Kapitule Royal Arch, a nie Masonerii Mark (Mark Masonry).
O ile Rady Królewskich i Wybranych Mistrzów można znaleźć w wielu krajach, tradycyjnie istnieją tylko cztery Jurysdykcje (Stany Zjednoczone, Kanada, Anglia i Szkocja), do których przypisane są wszystkie Rady na świecie. Ale w 1999 r. we Francji utworzono nową niezależną jurysdykcję, przy wsparciu Wielkiej Rady dla Anglii i Walii.
Tematy Stopni Kryptowych
Stopnie Kryptowe przedstawiają szereg tematów legendarnych i symbolicznych, które uzupełniają odkrycia dokonane podczas przyjęcia do Royal Arch. Chronologicznie sytuują się przed śmiercią Hirama lub przed zniszczeniem Świątyni, i dość ciekawe jest to, że w Rycie York Stopnie Kryptowe następują po Royal Arch, podczas gdy logicznie rzecz biorąc, powinny ją poprzedzać.
W Stopniu Królewskiego Mistrza Hiram trzykrotnie ogłasza, że po jego śmierci Słowo Mistrza zostanie ukryte pod dziewiątym Sklepieniem, nad Arką Przymierza.
Wybrany Mistrz wykazuje pewne analogie z 6. stopniem Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego (Mistrz przez Ciekawość) oraz ze Strażnikiem Zewnętrznym Salomona, który figuruje w Sojuszniczych Stopniach Masońskich. Legenda opiera się na niedyskrecji Brata, który podsłuchuje rozmowy prowadzone przez Salomona, Hirama z Tyru i Hirama Abifa w Tajnym Sklepieniu, w którym mieli zwyczaj się spotykać.
Super-Doskonały Mistrz nie jest już związany z Tajnym Sklepieniem, ale sytuuje się przed zdobyciem Jerozolimy przez Nabuchodonozora i zniszczeniem pierwszej Świątyni.
W tej kolejności trzy stopnie są nadawane w ramach Rytu York. Ale w zwyczajach angielskich Wybrany Mistrz jest nadawany przed Królewskim Mistrzem, a następnie dodawany jest Bardzo Doskonały Mistrz, przed Super-Doskonałym Mistrzem. Bardzo Doskonały Mistrz, którego można znaleźć w amerykańskiej i szkockiej Kapitule Royal Arch, upamiętnia ukończenie Świątyni, położenie Zwornika i instalację Arki Przymierza w Miejscu Najświętszym. Pod pewnymi względami przypomina różne dawne francuskie wyższe stopnie masońskie, które przywołują ukończoną Świątynię i wyposażenie liturgiczne, w szczególności Arkę Przymierza.
Stopnie Kryptowe nie mają ani patyny, ani prestiżu dawnych wyższych stopni. Ale, podobnie jak stopnie od 4 do 12 Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego, mają tę zaletę, że wypełniają luki w masońskiej legendzie o Świątyni między śmiercią Hirama a odbudową przez Zorobabela.
